History of the Polish Saturday School at Buffalo

In 1955, a small group of Polish immigrants arrived in Buffalo, New York, via Germany, Italy, England, and Africa. As members of the Polish Teachers Federation and Post 33 of the Polish Army Veterans Association of WW II, they organized a school that would teach Polish language and culture. First classes took place on October 1st, 1955 at the grand "Dom Unijny" on Filmore Avenue. Shortly thereafter, the classes were moved to St. Stanislaus School under the wing of Rt. Rev. Monsignor Peter J. Adamski, after whom the school was named. Years later, when the building that housed the parochial school and the Polish Saturday School was demolished, "Szkola Sobotnia" was moved to St. Stanislaus Parish. Generosity of the late Msgr. Peter J. Adamski, Msgr. John Gabalski, and dedication of many individuals made the school prosper and provide a full program of Polish language, history, geography, dance, and folklore. Today, the school is housed in St. Gualbert's Church in the town of Cheektowaga, a suburb of Buffalo, thanks to the help from Father Daniel A. Pokornowski and Father David W. Bialkowski. Father Tadeusz M. Bocianowski, the pastor of St. Adalbert Church, is the chaplain of the school. Instruction in the school is offered to students from ages five to seventy five. Children start in Kindergarten and continue until age seventeen. Adult classes are the newest and the most dynamically growing component of the school.

The Polish Saturday School is an accredited institution. The children complete their education with an examination, which earns them three Regents credits honored by every public High School in the state of New York. The Parents' Board is chaired by Mira Szramel. The Parents' Board organizes benefit balls, which together with donations, are sources of income for the school. Those unforgotten by the history of our school because of their dedicated service are the principals: the late Mr. Józef Kaik, the late Mr. Józef Siwiak, Mrs. Helena Golebiowska, Mrs. Wanda Kolodziejczyk, and Mr. Bogdan Kotnis and Tadeusz Wojciak. Presently, Mira Szramel is the active principal.

 

Krótki zarys historyczny Polskiej Szkoły Sobotniej w Buffalo, NY

Polska Szkoła Sobotnia w Buffalo, w stanie Nowy York powstała w roku 1955 dzięki ofiarnej aktywności skupionych wokół Federacji Polskich Nauczycieli i członków Związku Weteranów Polskich. Wspólnie z całym środowiskiem polskim przekonanym o głębokiej wartości kultury i języka narodowego, podjęto niemały wysiłek zorganizowania Polskiej Szkoły. Świadomość, że kultura i znajomość języka narodowego rodziców czy dziadków może i powinna się stać się istotnym wkładem polskiej grupy etnicznej w ogólną, angielskojęzyczną kulturę amerykańską. Z tego względu 15 września 1955 roku zostało zwołane zebranie członków Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz wszystkich Polaków zainteresowanych losem swoich dzieci i wnuków. Na zebraniu obecni byli mi.n. Mikołaj Dyl, Romana i Julian Skulscy, Stefania i Julian Kurczak, Jan Krajewski oraz delegat Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, Andrzej Gromadzki. Ze strony Związku Nauczycielstwa Polskiego udział wzięli: Edward Posyniak, prezes; Józef Kalik, sekretarz oraz członkowie Maria Plichta i Wanda Tutaj.
    
Szkoła ma swoje podstawy prawne. Głównym dokumentem szkoły jest Statut, który reguluje prawa organizowania całokształtu działalności naszej placówki oświatowo-kulturalnej.

 Lekcje w szkole rozpoczęły się po raz pierwszy 1 października 1955 roku w Domu Unii Polskiej przy ulicy Fillmore. Od samego początku szkoła cieszyła się wielkim powodzeniem. Pierwszymi nauczycielami zostali Jadwiga Dyl i Adam Kurczak. Do Zarządu Koła Rodzicielskiego weszli Julian Skulski, prezes; Wanda Gromadzka, wiceprezeska; Stanisława Rozpondek wiceprezeska; Mikołaj Dyl, sekretarz oraz Wanda Tutaj, skarbniczka. W skład komisji Rewizyjnej weszli Jerzy Rospondek, Halina Distel i Pani Musielska. Pierwszym kapelanem Polskiej Szkoły został Ks. Henryk Miszkurka-Mirowski. Otoczył on opiekę duchową i moralną całą dziatwę szkolną, nauczycieli i rodziców. Już 12 listopada 1955 roku dzięki uprzejmości Ks. Inf. Piotra Adamskiego szkoła została przeniesiona do parafii św. Stanisława w Buffalo, gdzie korzystała z pomieszczeń przyparafialnej szkoły podstawowej. W tym miejscu w roku 1995 szkoła przeżyła swoje 40-lecie istnienia. Natomiast swoje 45-lecie obchodziła już na Gualbertowie. Dziś mieści się w szkole przy Parafii św. Jana Gualberta w Cheektowaga.

Wielu nauczycieli poświęciło swoje siły, zdolności pedagogiczne i wychowawcze właśnie Polskiej Szkole. W ich trudnej pracy z wielkim poświęceniem pomagali rodzice i dziadkowie. Zawsze przyjaźnie byli obecni kolejni księża kapelani. Dzięki nim i nam dzisiaj obecnym w szkole setki dzieci polskich różnych pokoleń imigrantów uczyły się w niej i nadal mają szansę zdobywać tu podstawy języka, kultury, obyczaju, historii, geografii i literatury polskiej. Szkoła oferuje lekcje tańców narodowych i uczy podstawowego kanonu pieśni patriotycznych.

Nauka rozpoczyna się na poziomie przedszkola i trwa aż po klasę ósmą. Dla uczniów, którzy nie mówią po polsku szkoła oferuje klasę polsko-angielską. Od kilku lat szkoła prowadzi także naukę polszczyzny od podstaw dla dorosłych osób pochodzenia polskiego lub innego. Absolwenci naszej szkoły w maju każdego roku zdają dodatkowo egzamin ze znajomości języka polskiego, tzw. Polish Regents Exam. Przeprowadzany jest on przez Komisję Oświatową Kongresu Polonii Amerykańskiej. Zdanie tego egzaminu upoważnia do otrzymania trzech kredytów na karcie ucznia w lokalnej szkole średniej, czyli high school. Co roku przyznawany jest list gratulacyjny od Ambasadora Rzeczypospolitej w Waszyngtonie, DC dla najbardziej zaangażowanego ucznia szkoły. Po wielu staraniach nasza Polska Sobotnia Szkoła im. Ks. Inf. Piotra Adamskiego należy do Centrali Polskich Szkół Dokształcających oraz Komisji Oświatowej KPA.

Polska Szkoła Sobotnia jest ważnym elementem krajobrazu życia całej Polonii w Buffalo. Uczestniczy w ważniejszych uroczystościach narodowych organizowanych przez różne organizacje polonijne. Sama jest organizatorem wielu imprez kulturalnych. Warto zauważyć więc, że szkoła jest czynnikiem integrującym znaczną cześć Polonii amerykańskiej, podtrzymuje związki z kulturą Polski i dobrze służy interesom Polski w Stanach Zjednoczonych.

Trudno wymienić wszystkie osoby związane z Polską Szkołą na przełomie 50 lat. Dzieci uczyły się, rosły i kończyły szkołę. Grono Pedagogiczne zwiększało lub zmniejszało swoją ilość ze względu na liczbę uczniów. Zarządy Rodziców co roku zmieniały swoich członków. Wśród wszystkich osób figurują dziesiątki nazwisk ludzi wielce zasłużonych, którzy poświęcali swój wolny sobotni czas, aby uczyć języka, historii, geografii i polskiej tradycji.

 

 Prezesi Polskiej Szkoły Sobotniej:

Julian Skulski (1955-1958)

Jerzy Respondek (1958-1959)

Tadeusz Skowronek (1959-1960)

Roman Szajta (1960-1961)

Józef Macander (1961-1962)

Tadeusz Kaliszczak (1962-1963)

Waldemar Czyż (1963-1964)

Bronisław Durewicz (1964-1965)

Tomasz Strusiński (1965-1966)

Stanisław Czerwiec (1966-1974)

Jan Libront (1974-1975)

Zdzisław Ordon (1975-1984)

Seweryn Żołędziowski (1984-1985)

Izydor Karbowski (1985-1987)

Krystyna Piotrowska (1987-1993)

Tadeusz Żaczek (1993-1994)

Zdzislaw Zieliński (1994-1997)

Mira Szramel (1997-2000)

Renata Szeglowska (2000-2004)

Anna Benz (2004-2005)

Krzysztof Sokołowski (2005)

Ryszard Stręk (2005 do chwili obecnej)

Dyrektorzy Szkoły:

Jozef Kaik (1956 do 1957)

Jozef Siwiak (1957 do 1977)

Helena Gołębiowska (1977 do 1995)

Wanda Kołodziejczyk (1995 do 1998)

Bogdan Kotnis (1998 do 1999)

Tadeusz Wójciak (1999-2002)

Mira Szramel (2002 do chwili obecnej)

 Kierownikiem jest Mira Szramel. W jej pracy pomaga zgrany i wielce oddany zespół nauczycieli. Nauczyciele mają kwalifikacje pedagogiczne i dokładają starań, aby podtrzymać i rozwijać znajomość języka, polskiej tradycji i kultury.

   Nasza niedochodowa i społeczna szkoła egzystuje i rozwija się dzięki pracy i poświęceniu rodziców oraz dzięki darowiznom od organizacji polonijnych i indywidualnych Sponsorów. Szkoła utrzymuje się ponadto z niewielkich opłat, jakie wnoszą rodzice oraz z organizowanych sezonowo zabaw środowiskowych. Działa przy wsparciu parafii św. Jana Gualberta, ks. proboszcza Dawida Białkowskiego oraz ks. Tadeusza Bocianowskiego - kapelana placówki.

   50-LECIE SZKOŁY czyli złoty jubileusz placówki obchodziliśmy w 2005 roku. Był on swoistym podsumowaniem pracy wielu ludzi, niestrudzonych działaczy oświatowych, przyjaciół, młodzieży, którzy szkole oddali swoją duszę i serce.

   Niech Szkoła Polska będzie chlubą Polonii w Buffalo jeszcze przez długie lata!

   Materiał przygotowała Teresa Sokołowska